Een meer dan 1500 jaar oud mysterie: de dodecaëder

De Romeinse pentagonale dodecaëder van Tongeren

Replica van de dodecaëder Tongeren

In het Belgische Tongeren ligt in het Gallo Romeins Museum een mysterieus voorwerp. Men weet niet waarvoor dit voorwerp heeft gediend. En er zijn de meest wilde theorieën over. Het wordt in verband gebracht met religie, astronomie en als gewoon huishoudvoorwerp.

Het gaat om een pentagonale dodecaëder. De pentagonale dodecaëder is een regelmatig veelvlak, in dit geval 5-hoekig. En als je die in een bol zou plaatsten, dan raakt elke hoek de binnenkant van die bol.

De dodecaëder is één van de vijf platonische lichamen. De andere vier zijn:

  • regelmatig viervlak – tetraëder
  • regelmatig zesvlak – hexaëder (kubus)
  • regelmatig achtvlak – octaëder
  • regelmatig twintigvlak – icosaëder

De elementen

Pythagoras was de eerste die van het bestaan wist van een aantal van deze veelvlakken, maar Plato was degene die ze voor het eerst beschreef en in verband bracht met de kosmische elementen.

  • tetraëder – vuur
  • hexaeder – aarde
  • octaëder – lucht
  • icosaëder – water
  • dodecaëder – ether

De dodecaëder van Tongeren is bijzonder, omdat het zo’n gaaf exemplaar is. Van dit bronzen exemplaar in het museum wordt geschat dat ‘t ergens tussen 200 en 406 jaar na Christus is gemaakt. Helaas mocht ik geen foto’s maken in het museum voor publicatie, dus je moet het in dit blog doen met een foto van een replica (zie hierboven) en mijn video (hieronder).

Mysterie

Nog steeds is niet helder waar dit voorwerp precies voor werd gebruikt.

Er is een interessante hypothese van meneer G.M.C. Wagemans over het gebruik er van als meetinstrument voor het bepalen van de juiste zaaitijd. Hij heeft ook een mooie video gemaakt, waarin hij zijn theorie demonstreert.

In het museum hoorde ik, dat er ook een versie is gevonden waarbij de dodecaëder op een scepter of staf is gezet. En een scepter is een (religieus) symbool voor kennis en/of macht. Wanneer het inderdaad een astronomisch meetinstrument gaat, dan is de kennis die erbij hoort zeer specifiek. En die was toen zeker niet voor iedereen toegankelijk.

Archeologen, en andere knappe koppen zijn er dus nog niet over uit en/of met elkaar eens, hoe men dit voorwerp nou gebruikte. De theorieën zwalken van kaarsenstandaard en speelgoed, naar astronomie en religie. En er zijn zelfs mensen die er handschoenen mee weten te breien(!).

Ik vind het ècht een wonderlijk ding…

Zoals ik in het filmpje al zei: the search continues… Heb jij misschien nog een mooie verklaring of theorie? Vertel er over in de commentbox hieronder.

– – – – –

Update: Lees hieronder ook de comments van Dhr Constant Willems over zijn eigen dodecaëder- experiment, om deze foto’s te begrijpen.

Hartelijk dank voor je bijdrage, Constant!

Delen met je netwerk?

10 thoughts on “Een meer dan 1500 jaar oud mysterie: de dodecaëder

  1. De dodecaëder en de staafjes zijn klaar en we hebben er met zijn drieën al veel lol aan beleefd. Het blijkt mogelijk om daar een spel mee te spelen, maar er zijn heel veel mogelijkheden. Ook de omstandigheden spelen een rol. Gebeurt het s’avonds bij kaarslicht (de Romeinen hadden geen led verlichting) of doe je het bij daglicht. Een wijntje er bij en de conscentratie wordt dan minder, voldoet ook wel (hebben we nog niet gedaan).
    Hoe kan ik een foto naar jullie sturen waarop de bedoeling in één keer zichtbaar wordt?
    Misschien dat je mij even mailt, dan stuur ik als antwoord die foto. Hoe dit op dit forum zou moeten dat weet ik niet.
    Groet,
    Constant

    ——–

    Dit is dus de door mij gemaakte dodecaëder, naar gegevens van een exemplaar dat zich bevindt in het museum in Speyer. Daar is hij ook opgegraven. Daarbij heb ik bij een vriend zes houten staafjes laten maken op een houtdraaibank. Ieder staafje past dus in een gat en het tegenover liggende gat. Twee tegenover elkaar liggen de gaten zijn gelijk (dat is altijd zo bij die dingen) dus dat is een staafje van één diameter. 

    De bedoeling lijkt mij om de dodecaëder te rollen totdat hij stil staat en dus één vlakje boven ligt. De kunst is dan om op het oog het juist staafje te pakken en te zien of dat past in het gat en tegelijkertijd in het onderste gat. De bolletjes zitten er dus om aan te tonen dat het staafje er ook daadwerkelijk doorheen is gegaan. Dit geeft veel mogelijkheden t.o.v. te maken spelregels. Bij kaarslicht blijkt het al moeilijker te zijn.

    Inmiddels heeft Srja Wagemans het idee al verlaten dat zijn gedachte uit zou gaan van de zaaitijd. Hij gaf mij gelijk toen ik opmerkte dat boeren al sinds mensenheugenis altijd zelf het juiste tijdstip bepaalden nav het klimaat en weersomstandigheden, daar hebben ze geen bronzen dodecaëder voor nodig. 

    Hartelijke groet,
    Constant

  2. Het eerste waar ik aan dacht bij het zien van de foto, is dat het me doet denken aan de plaatjes van het coronavirus die niet lang na deze blog-aflevering zo populair zouden worden. Dat hing vast al in de lucht…

    Ben verder wel benieuwd naar het experiment van Constant, ‘t zou wat zijn als blijkt dat je er een spel mee kunt spelen
    (wat zouden ze over tweeduizend jaar denken dat een Rubik’s kubus is?)

  3. Hallo Annet,
    De staafjes zijn klaar en passen precies voor het doel.
    We staan in de startblokken om het spel te gaan spelen.
    We zijn benieuwd of het werkt.
    Overigens past het precisiewerk om zo’n ding te maken wel bij mij. Zie mijn website; http://www.constantwillems.nl
    groet,

    Constant

  4. Hallo Annet,

    Ook ik ben op zoek gegaan naar de verklaring van het voorwerp. Om dit te doen bedacht ik mij dat ik dan in ieder geval over een goede kopie moest beschikken. Ik heb er een nagemaakt die in Duitsland werd gevonden en ik heb me exact aan de afmetingen gehouden.
    Dagenlang hield ik hem bij mij, zelfs op mijn nachtkastje en tenslotte heb ik een toepassing gevonden die zeer bruikbaar is.
    Ik denk dat het een gokspel van de Romeinen was. Ze waren daar dol op. Wat ik bedacht is of er wel eens aan gedacht is dat er iets ontbrak. Ik kwam tot de slotsom dat er zes houten staafjes bij horen die momenteel door iemand worden gemaakt. Die staafjes vergingen in de loop der eeuwen onder de grond, en als ze al werden gevonden dan is misschien de link niet gelegd. Als die staafjes klaar zijn gaan we het gokspel spelen.
    Alle facetten van het voorwerp komen daarbij aan de orde.
    De bolletjes hebben een duidelijke functie,
    Er mogen geen tekens staan op de vlakken.
    Het is niet erg als het voorwerp niet helemaal perfect gemaakt is (kan ook niet met een gegoten voorwerp)
    Het spel kan met iedere gevonden dodecaëder worden gespeeld, mits de juiste staafjes aanwezig zijn.
    Niets van toepassingen mbt de stand van de zon, horizontaal vlak, kompas of dergelijke.
    Er moeten twee gaten tegenover elkaar liggen van gelijke grootte.
    Ik ben zeer benieuwd hoe het gaat. Mocht ik het mis hebben, dan heb ik in ieder geval een bruikbare en leuke toepassing gevonden.
    Je hoort nog van mij,
    Groet,
    Constant Willems Zutphen.

  5. Hoi, leuk jouw zoektocht. Ik neem aan dat je Drunvalo Melchizedek kent? In zijn boek ( van lang geleden) Flower of life schrijft hij oa ook hierover. Hij noemt de dodecaeder ‘The sacred 72’. Dan Winter gaat er ook heel diep op in . Als je ‘fractalfield’ intoetst vind je er veel meer over. De link met ons DNA wordt iig genoemd .Superinteressant inderdaad!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *